Çıktı, çıkıyor, derken Genel Sağlık Sigortası Kanunu değil ama kanunun uygulamaları günlük yaşamımıza bir bir girmeye başladı. Vatandaşlar arasında farklı çalışma statüsüne bağlı olarak yıllardır sürdürülen ayrımcı uygulamalar, 15 Haziran itibariyle son verildi. Sıra Yeşil Kartlılara da aynı hakların tanınmasına geldi. Bu uygulamanın yaşama geçmesi için Yeşil Kart Yönetmeliğinde yapılacak değişiklik yeterli olacaktır.
Ülkemizde yaklaşık 60 yıldır süren Genel Sağlık Sigortası (GSS) yasalaşma çalışmaları 2006 yılında tamamlanmış olmasına rağmen, yasanın uygulanma süreci Anayasa Mahkemesi kararı nedeniyle duraksamaya neden olmuştur.
Ancak kurumsal yapının tek çatı altında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde birleşmiş olması, uygulamanın yasal düzenlemelerden daha önemli ve öncelikli olduğunu ispatlar bir şekilde GSS’den beklenen sonuçlar tek tek yaşama geçirilmeye başlanmıştır. Son olarak 15 Haziran tarihinde yürürlüğe girmesi beklenen SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki kişileri kapsayan Sağlık Uygulama Tebliği ile Devlet Memurları ve Yeşil Kartlıları kapsayan Tedavi Uygulama Tebliği’nin uygulanması ile GSS’nin birçok hedefi günlük yaşamımıza girmeye başlayacaktır.
Maliye Bakanlığınca 25 Mayıs 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği” ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca 25 Mayıs 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği” 15 Haziran tarihinden geçerli olarak yürürlüğe girecektir.
Geçen yazımızda 2007 yılı Tedavi Yardımı Uygulama Tebliği Taslağı üzerinde görüşlerimizi bildirmiş, Taslak’ın yayımlanmasının gerek kamu, gerekse özel sektör tarafından beklendiğini paylaşmıştık. Aradan çok geçmeden 25 Mayıs tarihli Mükerrer Resmi Gazete’de bir değil, iki Tebliğ yayımlandı. Konuyu yakından takip eden kişiler için sürpriz olmamakla birlikte, ilk defa çift Tebliğ ile karşı karşıya kalınmıştır.
2007 yılı Tedavi Yardımı Uygulama Tebliği’nin yayımlanması gerek kamu, gerekse özel sektör tarafından merakla beklenmektedir. Sağlık hizmetlerinin finansmanında son yıllarda kamunun payını artarak devam ettirmesi, kamunun geri ödeme kurallarına ilişkin getirdiği kuralların da önemini daha da arttırmıştır. 2003 yılında devlet memurları ve Emekli Sandığı mensuplarının özel sağlık sektöründen yararlanması uygulamasının getirilmesi ile birlikte, Tebliğin getirdiği kurallar tüm sağlık sektörü için önemli bir referans kaynağı haline gelmiştir.
23 Mart 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5597 sayılı Kanun ile kamu sağlık güvencesine sahip olan tüm nüfus için, birinci basamak sağlık hizmetlerinin Sağlık Bakanlığından hizmet alımı sözleşmesiyle sağlanmasına imkan getirilmiştir. Düzenleme bir anlamda birinci basamak sağlık hizmetleri sunumunun Sağlık Bakanlığına devrini ifade etmektedir. Bir taraftan sağlık hizmetlerine erişimin önündeki engellerin kaldırılması nedeniyle oluşan sağlık harcamalarını kontrol ihtiyacı, diğer taraftan aile hekimliği pilot uygulamasının tüm ülke geneline yaygınlaşmasının zaman alacağının ortaya çıkması, birinci basamak sağlık hizmetlerinde kapitasyon ödeme yönteminin uygulanmasını gündeme getirmiş ve konuyla ilgili yasal düzenleme yürürlüğe girmiştir.
Son dönemde sağlık hizmetlerine ulaşımın önündeki engellerin kaldırılmasına yönelik gerçekleştirilen uygulamalar sonucu, sağlık hizmetlerinde sağlığa ayrılan pay, yüzde 3,5’lerden yüzde 7’lere çıkmış ve OECD ortalamasına ulaşılmıştır. Bu durum, sağlık hizmetlerinden yararlanan vatandaşlar açısından sevindirici olmakla birlikte, finansal sürdürülebilirlik açısından risk oluşturacak düzeye yaklaşmıştır. GSMH’nın büyümesi ile birlikte sağlığa ayrılan kaynağın da artması kuşkusuz istendik bir durumdur. Ancak, sağlığa ayrılan kaynağın, GSMH artış oranı üzerinde gerçekleşmesi ve bunun süreklilik kazanması, finansal sürdürülebilirlik açısından risk oluşturmaktadır. Kuşkusuz finansal sürdürülebilirlik de sağlık hizmetinin vatandaşa uzun erimli bir dönemde sunulabilmesinin temel koşuludur.
Geçen haftaki yazımızda, Hükümet tarafından TBMM’ye sevk edilen “Kamu Hastane Birlikleri Pilot Kanun Tasarısı” ile gerçekten idari ve mali açıdan “özerk birliklerin” kurulup kurulmadığı irdelenmiş ve tasarının gerekçesinde de belirtilen özerkliğin sağlanmasına yönelik görüşlerimize yer verilmişti. Bu haftaki yazımızda ise birliklerin gerçekten mali açıdan, gerek amaçlarını gerçekleştirebilmesi, gerekse çalışanlarına hedeflediği gelirleri sağlayabilmesi için uygulayacağı fiyat tarifesi üzerinde durulacaktır.
Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmekte olan Sağlıkta Dönüşüm Projesi’nin önemli bileşenlerinden birisi olan Özerk Hastane İşletmeciliği, Bakanlar Kurulu tarafından 6 Mart 2007 tarihinde TBMM’ye sevk edilen “Kamu Hastane Birlikleri Pilot Uygulaması Hakkında Kanun Tasarısı” ile önemli bir ivme kazanmıştır. Sağlık hizmetlerinde finansman ve sunumun birbirinden ayrılması ve Sağlık Bakanlığının kural koyan, kuralları denetleyen bir fonksiyon ile sistemde yerini alabilmesi, kamu sağlık hizmetlerinde verimliliğin sağlanması için idari ve mali açından özerk sağlık birimlerinin kurulması önem taşımaktadır. Tasarının amaçlarına katılmak ya da karşı durmak, kişilerin kendi değerlendirmelerine göre değişebilir. Ancak mevcut Tasarı ile sağlanmak istenen idari ve mali açıdan özerkliğin gerçekleştirilmesi tartışmalı görülmektedir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 31.5.2006 tarihinde kabul edilerek 1.1.2007 tarihinde yürürlüğe girmesine 15 gün kala Anayasa Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma ve kimi hükümlerinin iptali kararı nedeniyle, uygulanması 1 Temmuz 2007 tarihine ertelenmiştir. Süreç şimdi Anayasa Mahkemesi kararı çerçevesinde yasa hükümlerinin ne şekilde düzenleneceğine ilişkin çalışmalarla devam etmektedir. Kanun ile sağlık çalışanları açısından da kimi yeni haklar getirilmiştir. Bu durumda, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının bu hakların bazılarının uygulanmasını ne şekilde etkileyeceği konusu gündemdedir. Bu yazıda bu konulardan; döner sermaye gelirlerinin emekli aylıklarına yansıtılması ile radyoloji branşında çalışan sağlık personeline yönelik getirilen hakların, Anayasa Mahkemesi kararı karşısındaki durumu değerlendirilecektir.
Hüseyin Çelik 